Moestuinbak op poten, tafelmodel

Inkooplijst

• 3 × Douglas lat 22 x 95 mm, 4000 mm lang
• 1 × Douglas lat 22 x 95 mm, 3000 mm lang
• 1 × Douglas plank 22 x 200 mm, 3000 mm lang

1. Op de afkortzaag. Controleer voor het zagen of het werkstuk vastligt tegen de aanslag. Zaag eerst van elke plank een paar millimeter af, zodat het eind haaks is. Zet een stopblok op 780 mm. Zaag vijf pootplanken uit de eerste plank van 22 x 95 mm van 4000 mm en drie uit de tweede. Houd je handen ver van het zaagblad.

2. Op de afkortzaag. Controleer voor het zagen of het werkstuk vastligt tegen de aanslag. Zaag uit de rest van de tweede plank een onderregel van 1000 mm en een van 416 mm. Zaag uit de derde plank een onderregel van 1000 mm, twee draagregels van 912 mm, een onderregel van 416 mm en twee dwarsregels van 328 mm. Schrijf op elk deel met potlood wat het is.

3. Op de afkortzaag. Controleer voor het zagen of het werkstuk vastligt tegen de aanslag. Zaag uit de plank van 22 x 95 mm van 3000 mm vijf bodemlatten van 416 mm en twee van 372 mm. Zaag uit de plank van 22 x 200 mm twee wanden van 1000 mm en twee van 416 mm. Klem korte delen vast, niet met de hand.

4. Met een schuurblok. Draag handschoenen tegen splinters. Schuur de randen en de kopse kanten van alle delen met korrel 120. Haal splinters weg. De wanden zijn fijnbezaagd. Schuur alleen de bovenrand glad, daar komen je handen.

5. Met de accuboormachine. Doe je handschoenen uit voordat je gaat boren. Elke poot is een hoek van twee pootplanken. De langsplank komt straks tegen de voor- of achterwand, de dwarsplank tegen de wand opzij. Teken op vier pootplanken, de langsplanken, een rij van drie kruisjes 11 mm van een lange rand, op 30, 390 en 750 mm van het eind. Klem de plank met een stuk afvalhout eronder op de tafel. Boor op de kruisjes gaten van 3 mm door de plank en verzink ze. Verzinken betekent dat je de rand van het gat schuin uitboort, zodat de schroefkop erin valt.

6. Met de accuboormachine. Zet een pootplank zonder gaten, de dwarsplank, op zijn smalle kant op de tafel. Leg een pootplank met gaten, de langsplank, er plat op, met de rand met de gaten gelijk met de buitenkant van de dwarsplank. De einden liggen gelijk. Klem ze vast. Boor met 3 mm door de gaten voor in de smalle kant van de dwarsplank. Draai drie RVS-schroeven van 4 x 50 mm vast. Maak zo vier gelijke poten. Omdat de gaten aan beide einden even ver van het eind zitten, zet je twee poten straks ondersteboven in de bak.

7. Met de accuboormachine. Teken op de voor- en achterwand bij beide einden twee kruisjes, 70 mm van het eind, 20 mm boven de onderrand en 30 mm onder de bovenrand. Teken op de wanden opzij bij beide einden twee kruisjes op dezelfde plek: 70 mm van het eind, 20 mm boven de onderrand en 30 mm onder de bovenrand. Boor ze met 3 mm door de plank en verzink ze aan de buitenkant.

8. Met de accuboormachine. Bouw de bak ondersteboven op een vlakke vloer. Leg de vier wanden op hun bovenrand. De voor- en achterwand lopen over de hele lengte van 1000 mm, de wanden opzij zitten ertussen. Zet in elke hoek een poot met de poten omhoog en de bovenkant op de vloer. De langsplank ligt tegen de voor- of achterwand en de dwarsplank tegen de wand opzij, allebei strak in de hoek. Klem de wand vast. Boor met 3 mm door de gaten voor in de poot en draai aan elk eind twee RVS-schroeven van 4 x 40 mm vast. Laat de bak ondersteboven liggen.

9. Met de accuboormachine. Zet een draagregel op zijn smalle kant tegen de binnenkant van de langsplanken van de twee voorpoten, tussen de dwarsplanken in. De rand van de draagregel ligt gelijk met de onderrand van de voorwand. Klem hem vast. Teken op de draagregel bij beide einden twee kruisjes, 40 mm van het eind en 20 mm van beide randen. Boor ze met 3 mm door de regel en voor in de poot, en verzink ze. Draai aan elk eind twee RVS-schroeven van 4 x 40 mm vast. Doe hetzelfde met de tweede draagregel bij de achterpoten.

10. Met de accuboormachine. Zet een dwarsregel op zijn smalle kant tegen de binnenkant van de dwarsplanken links, tussen de twee draagregels in en gelijk met hun rand. Teken bij beide einden twee kruisjes, 40 mm van het eind en 20 mm van beide randen. Boor met 3 mm door de regel en voor in de poot, verzink en draai aan elk eind twee RVS-schroeven van 4 x 40 mm vast. Doe hetzelfde met de dwarsregel rechts.

11. Met de accuboormachine. Teken op de vier onderregels bij beide einden twee kruisjes, 70 mm van het eind en 20 mm van beide randen. Boor ze met 3 mm door en verzink ze. Zet de onderregels van 1000 mm tegen de buitenkant van de langsplanken, gelijk met de voor- en achterwand, met de rand 100 mm van de onderkant van de poten. Zet de onderregels van 416 mm er opzij tussen, tegen de dwarsplanken en op dezelfde hoogte. Boor voor in de poten en draai aan elk eind twee RVS-schroeven van 4 x 40 mm vast.

12. Met de accuboormachine. Draai de bak om, zodat hij op zijn poten staat. Hij weegt leeg ongeveer 23 kg. Leg de twee bodemlatten van 372 mm op de dwarsregels, tegen de dwarsplanken van de poten. Teken op elke bodemlat twee kruisjes, 80 mm van beide einden en 11 mm van de lange rand bij de poot. Dan zitten ze midden op de dwarsregel. Boor gaten van 3 mm, verzink ze, boor voor in de dwarsregel en draai twee RVS-schroeven van 4 x 50 mm vast.

13. Met de accuboormachine. Leg de vijf bodemlatten van 416 mm op de draagregels, van voor naar achter, met de einden tegen de voor- en achterwand. Verdeel ze gelijk, met 41 mm tussen alle latten. Teken op elke bodemlat bij beide einden twee kruisjes, 33 mm van het eind en 20 mm van de lange randen. Dan zitten ze midden op de draagregel. Boor gaten van 3 mm, verzink ze, boor voor in de draagregel en draai aan elk eind twee RVS-schroeven van 4 x 50 mm vast.

14. Met een kwast. Draag handschoenen. Wil je de houtkleur van het douglas houden, behandel dan de buitenkant van de wanden, de poten en de onderregels met olie voor buiten. Behandel ook de kopse kanten onder aan de poten. Laat het drogen zoals op het blik staat. De binnenkant blijft onbehandeld, zodat er geen olie in de aarde komt. Zonder olie wordt douglas na een paar maanden zilvergrijs. Dat is geen rot.

15. Met een handtacker. Leg worteldoek in de bak, op de bodem en tegen alle wanden tot ongeveer 3 cm onder de rand. Zet het doek bovenaan vast met een paar nietjes. Houd je vingers weg van de neus van de tacker. Het doek houdt de aarde tegen bij de kieren en houdt de natte aarde weg van de poten.

16. Plaatsen. Zet de bak op een vlakke, stevige plek, met een tegel of een kunststof dop onder elke poot. Zet hem op zijn plek voordat je hem vult. Vol natte aarde weegt hij ongeveer 120 kg en verplaats je hem niet meer. Vul de bak met moestuinaarde of potgrond met compost.

• Het ontwerp gaat uit van een bak op tafelhoogte met hoekpoten van twee planken binnen in de hoeken, zoals een bekend Amerikaans plan van ceder. Ceder staat niet in de catalogus. Daarom is alles van douglas, een gangbare buitenhoutsoort zonder impregnatie die je bij de houthandel koopt.
• Maten en indeling zijn eigen werk. De bak is 1000 x 460 x 780 mm, iets groter dan het voorbeeld van 991 x 457 x 781 mm, omdat de maten van Nederlandse planken anders zijn.
• De wand is een plank van 22 x 200 mm in plaats van twee smallere planken op elkaar. Daardoor is de bak 200 mm hoog en de aarde 178 mm diep. Dat is genoeg voor sla, kruiden, radijs en aardbeien, maar te ondiep voor wortels en aardappels.
• Binnen is de bak 956 x 416 mm. De bovenkant van de bodemlatten ligt 602 mm boven de vloer. Er gaat ongeveer 68 liter aarde in.
• Vol natte aarde weegt de bak ongeveer 120 kg. De bodemlatten liggen op twee draagregels en twee dwarsregels op hun smalle kant. Die zijn met schroeven in de poten vastgezet en de poten staan op de vloer.
• Tussen de bodemlatten zit 41 mm. Daardoor loopt het water weg. Het worteldoek houdt de aarde tegen.
• De twee bodemlatten bij de poten zijn 372 mm, want daar zitten de langsplanken van de poten. Langs de wand blijft daar een kier van 22 x 22 mm over. Het worteldoek dekt die af.
• De schroeven zitten in planken van 22 mm. Een schroef van 4 x 40 mm steekt dan 18 mm in het tweede deel, iets minder dan de 24 mm die de rekenmotor als doel noemt. Een langere schroef zou er aan de andere kant uitsteken. Het hart van zo'n schroef zit 11 mm van de rand. Boor daarom altijd voor met 3 mm. Voorboren vermindert de kans op splijten.
• De bak is 780 mm hoog. De rekenmotor raadt boven 762 mm aan om een kast aan de muur vast te zetten. Deze bak staat op vier poten op een voet van 1000 x 460 mm en is vol zwaar en laag. Hij hoeft niet aan de muur vast. Ga er niet op zitten of staan en hang er niet aan.
• Worteldoek staat in de catalogus nog niet als bruikbaar voor een plan. Daarom staat het alleen in de inkooplijst en niet in het model.
• Gebruik buiten RVS-schroeven. Gewone verzinkte schroeven roesten en geven zwarte vlekken in douglas.