Lectuurtafel met onderblad

Inkooplijst

• 1 × Vuren balk 44 x 44 mm, 3000 mm lang
• 2 × Vuren lat 28 x 68 mm, 3000 mm lang
• 1 × Vuren plank 18 x 140 mm, 2400 mm lang
• 1 × Vuren lat 28 x 68 mm, 2400 mm lang
• 1 × Vuren lat 18 x 44 mm, 2400 mm lang

1. Op de afkortzaag. Zaag uit de lat vuren 44 x 44 mm van 3000 mm vier poten van 710 mm. Gebruik voor alle vier dezelfde aanslag en leg ze naast elkaar om te controleren dat ze even lang zijn.

2. Op de afkortzaag. Zaag uit de twee latten 28 x 68 mm van 3000 mm zes bladlatten van 900 mm, drie per lat. Zaag uit de lat van 2400 mm twee kopregels van 280 mm. Zaag uit de lat 18 x 44 mm vier spijlen van 380 mm. Schrijf op elk stuk met potlood wat het is.

3. Zaag uit de plank 18 x 140 mm twee onderbladplanken van 848 mm. De plank is 140 mm breed en past niet onder elke afkortzaag. Gebruik een afkortzaag met schuifkap, of zaag met een handzaag langs een zaaggeleider of haakse blok. Of laat de planken bij de houthandel op maat zagen.

4. Schuur alle delen glad met korrel 120. Houd de lijmkanten van de bladlatten en de onderbladplanken vlak en haaks en rond ze niet af. Rond de buitenkanten van het blad en het onderblad pas af nadat ze zijn verlijmd. Breek de scherpe randen van de poten.

5. Lijm het blad. Leg de zes bladlatten naast elkaar met de uiteinden gelijk en de nummers 1 tot en met 6 van voor naar achter. Doe lijm op de vijf langskanten, klem het blad dicht met drie klemmen van minstens 450 mm, om en om boven en onder, en veeg het overtollige lijm weg. Laat het blad 24 uur drogen.

6. Lijm het onderblad. Leg de twee planken van 848 mm met de lange kant tegen elkaar, doe lijm op de naad en klem ze met twee klemmen. Laat het onderblad 24 uur drogen. Het wordt 848 x 280 mm. Schaaf of schuur de lange kanten daarna een klein beetje, tot het onderblad vrij tussen twee poten van 280 mm uit elkaar past, ongeveer 1 mm smaller is genoeg.

7. Maak de twee kopframes terwijl de lijm droogt. Zaag eerst in de binnenkant van elke kopregel een sleuf van 3 mm breed en 8 mm diep, 9 mm onder de bovenkant van de regel en over de hele lengte, met een tafelzaag of een cirkelzaag langs een parallelgeleider. De binnenkant is de kant waar later de spijlen komen. In de sleuf haken straks de bladbevestigers. Leg per kop twee poten met de kopzijde naar beneden op een vlakke tafel, 280 mm uit elkaar. De kopzijde is de zijde die straks aan de uiteinden van de tafel zit. Leg de kopregel ertussen, ook met de kopzijde naar beneden. De bovenkant van de regel ligt gelijk met de bovenkant van de poten. Teken op elke poot twee punten af op het vlak dat van de regel af wijst: 24 mm en 50 mm vanaf de bovenkant van de poot, en 14 mm vanaf de kopzijde. Klem de poot tegen de regel en boor voor met 3 mm. Doe lijm op de kopse einden van de regel, druk de poten stevig tegen de regel en draai per poot twee schroeven 4 x 70 mm in de regel. Meet de diagonalen van het frame en laat de lijm drogen.

8. Bouw het onderstel. Maak twee stapels van 312 mm hoog, bijvoorbeeld van plankresten of kratten, en leg het droge onderblad er plat op. Schuif een kopframe over elk uiteinde van het onderblad, zo dat de poten aan weerszijden van het onderblad staan en het einde van het onderblad gelijk ligt met de buitenkant van de poten. De poten staan op dezelfde vloer als de stapels. De bovenkant van het onderblad ligt dan 330 mm boven de onderkant van de poten. Een tweede persoon houdt het kopframe rechtop. Teken op elke poot een punt af op 321 mm vanaf de onderkant van de poot en 16 mm vanaf de binnenkant van de poot, dus de kant naar het midden van de tafel. Boor voor met 3 mm en draai per poot een schroef 4 x 70 mm in de lange rand van het onderblad. De voorste poten gaan in de voorste plank, de achterste poten in de achterste plank. Controleer dat het onderstel recht staat.

9. Zet de spijlen. Zet elke spijl met de brede kant tegen de binnenkant van de kopregel, op het onderblad, met de bovenkant gelijk met de bovenkant van de regel. Het midden van de spijl staat 60 mm van de naad van het onderblad. De vier spijlen staan dus 120 mm hart op hart, twee aan elke kop. Doe lijm op de achterkant en het onderste einde van de spijl en zet hem vast met een klem om spijl en regel. Teken op de binnenkant van de spijl twee punten af: 15 mm en 50 mm vanaf het bovenste einde, in het midden van de breedte (22 mm van de zijkant). Boor voor met 3 mm en draai twee schroeven 4 x 40 mm door de spijl in de regel. Laat de lijm minstens een uur aantrekken voor je verder gaat.

10. Zet het onderstel ondersteboven op een deken. Teken op de onderkant van het onderblad vier punten af, bij elke spijl een: 37 mm vanaf het uiteinde van het onderblad en 60 mm vanaf de naad. Boor voor met 4 mm door de plank en met 3 mm 20 mm diep in de spijl. Draai in elk punt een schroef 4 x 40 mm. Dat zijn in totaal vier schroeven.

11. Boor de vier gaten voor de vaste punten in het blad. Leg het blad op een werkbank met de bovenkant naar boven en kies een lange kant als voorkant. Teken op elke kop twee punten af, 40 mm vanaf het kopse einde van het blad en 174 en 232 mm vanaf de voorkant. Ze vallen in de bladlatten 3 en 4. Boor ze met 4 mm door het blad en verzink ze. Deze twee schroeven per kop zijn het enige vaste punt van het blad.

12. Zet het onderstel rechtop op een vlakke vloer. Leg het blad erop. Het blad steekt 26 mm uit aan elke kop en 20 mm aan de voorkant en de achterkant. Controleer dat met een duimstok. Een tweede persoon houdt het blad op zijn plaats. Boor door de verzonken gaten 3 mm voor in de bovenkant van de regel, 42 mm diep, en draai de vier schroeven 4 x 70 mm erin. Draai daarna de vier bladbevestigers vast: haak de tong van de bevestiger in de sleuf van de regel, 35 mm van elk kopse einde van de regel, en draai het schroefje 3,5 x 16 mm in de onderkant van het blad. Haak de bevestigers zo dat de tong ruim in de sleuf zit, dan kan het blad langs de regel schuiven als het werkt. Lijm het blad niet aan de regel.

13. Rond na het lijmen de buitenkanten en hoeken van het blad en het onderblad licht af, schuur het geheel na en beits, olie of lak de tafel. Plak viltjes onder de poten.

• Het ontwerp is voor geschaafd vuren. Eiken kan, maar dan wijken de handelsmaten van de poten en latten af van de maten in dit plan.
• Buitenmaat 900 x 408 x 738 mm. Het blad is 408 mm diep (zes latten van 68 mm) en 28 mm dik. De poten zijn 710 mm hoog en staan 848 mm buitenwerks uit elkaar in de lengte en 368 mm in de diepte.
• Het onderblad is 280 mm breed en past precies tussen de poten van een kop. In het model liggen de delen tegen elkaar. Schaaf in de praktijk het onderblad ongeveer 1 mm smaller, zodat het onderstel zonder dwang in elkaar gaat.
• De bovenkant van het onderblad ligt 330 mm boven de vloer. De vrije hoogte tussen onderblad en blad is 380 mm, genoeg voor tijdschriften van A4 en dossiers van 32 cm.
• Afwijkingen van het ontwerp naar de bron (Windsor, 1910): vuren in plaats van eiken, poten van 44 x 44 mm in plaats van 51 x 51 mm, een blad van zes latten van 28 mm in plaats van een blad van 25 mm uit planken (18 mm vuren zakt te veel door, de poort blokkeert dat), een onderblad van 18 mm dat tussen de poten ligt en niet met hoeken in gaten van de poten valt, een kopregel boven aan elke kop (de bron heeft die niet) en spijlen die met schroeven en lijm zijn vastgezet in plaats van met einden in gaten. De spijlen zitten tegen de kopregel en niet tussen het blad en het onderblad, zodat ze niet uitsteken.
• Schroefgaten, voorboor- en verzinkgaten, de sleuf in de kopregels en de vier bladbevestigers zijn niet in het 3D-model getekend. In het model zitten alleen de vaste schroeven van het blad; de maten van de rest staan in de bouwstappen.
• Het blad is vast met vier schroeven (twee per kopregel, in het midden) en vier bladbevestigers (twee per kopregel, 35 mm van de einden van de regel). De bevestigers zitten niet in het model; ze zijn inkoop. De buitenste latten 1 en 6 hangen alleen met lijm aan hun buurlat en steken ongeveer 64 mm voorbij het uiteinde van de regel.
• De twee schroeven in het midden van elke regel houden het blad op zijn plaats. Het blad werkt vooral dwars op de nerf, dus langs de regels. De tongen van de bevestigers glijden daar in de sleuf mee.