Compostbak met klep en luik

Inkooplijst

• 9 × Douglas lat 22 x 95 mm, 4000 mm lang
• 1 × Douglas lat 22 x 95 mm, 3000 mm lang
• 2 × Vuren balk 44 x 44 mm, 2400 mm lang

1. Op de afkortzaag. Controleer voor het zagen of het werkstuk vastligt tegen de aanslag. Zaag eerst van elke plank van 22 x 95 mm een paar millimeter af, zodat het eind haaks is. Zet een stopblok op 970 mm. Zaag uit plank 1 tot en met 5 elk vier latten en uit plank 6 nog twee. Dat zijn 22 latten: zeven achterlatten, vier voorlatten, drie luiklatten en acht kleplatten. Schrijf op elke lat met potlood wat het is.

   Machine: afkortzaag

2. Op de afkortzaag. Zet het stopblok op 926 mm. Zaag uit de rest van plank 6 twee zijlatten en uit plank 7, 8 en 9 elk vier. Dat zijn veertien zijlatten.

   Machine: afkortzaag

3. Op de afkortzaag. Zaag uit de plank van 3000 mm twee klepklampen van 870 mm en twee luikklampen van 325 mm. Zaag daarna uit elke lat van 44 x 44 mm twee hoekpalen van 870 mm. Houd je handen ver van het zaagblad.

   Machine: afkortzaag

4. Met een schuurblok. Draag handschoenen tegen splinters. Schuur de randen en de kopse kanten van alle delen met korrel 120. Haal splinters weg.

5. Met een kwast. Draag handschoenen. Behandel de vier hoekpalen rondom twee keer met beits of olie voor buiten, ook de kopse kanten. Vuren is van zichzelf niet bestand tegen vocht. Laat de douglas onbehandeld. Dat wordt na een paar maanden zilvergrijs, en dat is geen rot.

6. Met de accuboormachine. Doe je handschoenen uit voordat je gaat boren. Leg twee hoekpalen plat op de werktafel, 926 mm van buitenkant tot buitenkant. Leg de onderste zijlat erop, 25 mm boven de onderkant van de palen en gelijk met hun buitenkant. Zo komt het hout straks niet op de natte grond. Boor aan elk eind twee gaten van 3 mm, 22 mm van het eind, midden op de paal en 17,5 mm van de boven- en de onderrand van de lat. Draai twee RVS-schroeven van 4 x 50 mm vast. Leg de volgende zijlatten erop met kieren van 30 mm. Gebruik twee afgezaagde stukjes van 30 mm als afstandhouder. De bovenste zijlat ligt gelijk met de bovenkant van de palen. Maak zo ook de rechterzijkant.

   Machine: accuboormachine

7. Met de accuboormachine. Doe dit met twee personen. Zet beide zijkanten rechtop, met de palen naar binnen. Leg de onderste achterlat tegen de achterste palen, 25 mm boven de onderkant en gelijk met de buitenkant van de zijlatten. Boor aan elk eind twee gaten van 3 mm, 44 mm van het eind en 40 mm en 60 mm van de bovenrand van de lat. Dan zit de schroef midden in de paal en minstens 20 mm boven of onder de schroeven van de zijlatten, zodat ze elkaar in de paal niet kruisen. Draai twee schroeven van 4 x 50 mm vast. Bevestig de andere zes achterlatten op dezelfde manier, met kieren van 30 mm.

   Machine: accuboormachine

8. Met de accuboormachine. Bevestig de vier voorlatten aan de voorste palen, op dezelfde manier als de achterlatten, met dezelfde boorhoogten (40 mm en 60 mm van de bovenrand van de lat). Begin bovenaan, gelijk met de bovenkant van de palen, en werk naar beneden met kieren van 30 mm. De onderste voorlat zit dan 400 mm boven de onderkant van de palen. Daaronder komt het luik. Meet de bak schuin over de hoeken. Zijn beide maten gelijk, dan staat hij haaks.

   Machine: accuboormachine

9. Met de accuboormachine. Leg de drie luiklatten met de buitenkant naar beneden op de werktafel, met kieren van 30 mm. Samen zijn ze 345 mm hoog. Zet de twee luikklampen op hun smalle kant op de latten, haaks erop. Hun buitenkant zit 96 mm van de einden van de latten, en ze blijven 10 mm van de boven- en onderrand weg. Klem de klampen vast en draai het hele luik om, zodat de buitenkant boven ligt. Boor nu vanaf de buitenkant door elke lat in het midden van de klamp: twee gaten van 3 mm per lat, 30 mm en 65 mm van de lange rand die straks onderaan zit. Draai twee schroeven van 4 x 50 mm vast. Ze gaan door de lat van 22 mm en 28 mm de klamp in. Boor niet vanaf de klamp: dan gaat de schroef eerst door 95 mm klamphout en haalt hij de lat niet.

   Machine: accuboormachine

10. Met de accuboormachine. Zet het luik voor de opening, met de klampen naar binnen en 25 mm boven de onderkant van de palen. Leg er een latje van 25 mm onder. Het luik sluit links en rechts gelijk met de zijkanten. Boor aan beide einden van de onderste en de bovenste luiklat een gat van 8 mm, 44 mm van het eind en midden in de lat, recht door de lat en de voorste hoekpaal (de gaten zitten ook minstens 30 mm hoger of lager dan de schroeven van de zijlatten in diezelfde paal). Haal het luik weg en boor de vier gaten in het luik op tot 9 mm. Dan schuift het luik straks makkelijk over de bouten. Steek van binnen een slotbout van M8 x 80 mm door elk gat in de paal. Tik de kop met een hamer aan, zodat de vierkante nek in het hout trekt en de bout niet meedraait. Schuif het luik van voren over de vier bouten. Zet op elke bout aan de buitenkant een carrosseriering en een vleugelmoer en draai ze vast. Om het luik eruit te halen, draai je van buiten de vier moeren los en trek je het naar voren. De bouten blijven in de palen zitten.

    Machine: accuboormachine

11. Met de accuboormachine. Leg de acht kleplatten met de bovenkant naar beneden op de werktafel, met kieren van 30 mm. Samen zijn ze 970 mm breed. Zet de twee klepklampen op hun smalle kant op de latten, 300 mm links en rechts van het midden. Ze blijven 50 mm van de voor- en achterrand weg, zodat de klep tussen de wanden valt. Klem de klampen vast en draai de hele klep om, zodat de bovenkant boven ligt. Boor nu vanaf de bovenkant door elke lat in het midden van de klamp: twee gaten van 3 mm per lat, 15 mm en 80 mm van de lange rand, dus 15 mm van beide lange randen. Bij de voorste en de achterste kleplat is de klamp korter dan de lat. Boor daar de gaten 9 mm en 29 mm van de lange rand die naar het midden van de klep wijst. Draai twee schroeven van 4 x 50 mm vast. Ze gaan door de lat van 22 mm en 28 mm de klamp in. Boor niet vanaf de klamp: dan haalt de schroef de lat niet.

    Machine: accuboormachine

12. Met de accuboormachine. Leg de klep op de bak, met de klampen naar beneden. Schroef drie opbouwscharnieren van 60 mm met één blad op de bovenkant van de bovenste achterlat en het andere blad onder de achterste kleplat, met de draaias aan de achterkant. Ze zitten 100 mm van beide einden en in het midden. Boor voor met 2 mm en draai de schroeven van 3,5 x 16 mm vast.

    Machine: accuboormachine

13. Met een schroevendraaier. Draai een oogschroef in de achterkant van de linker klepklamp en een in de binnenkant van de linker achterste hoekpaal, ongeveer 20 cm onder de bovenkant. Hang er de ketting tussen. Kies de lengte zo dat de klep net voorbij rechtop blijft staan, ongeveer 100 graden open. Zo valt hij niet naar achteren en niet vanzelf dicht. Open de klep een paar keer en kijk of hij vrij draait.

14. Met een schop. Kies een plek op de kale grond, half in de schaduw. Graaf onder elke hoekpaal een stoeptegel in, gelijk met de grond. Zo staat het vuren niet in de natte aarde, en de onderste latten blijven 25 mm boven de grond.

15. Met een handtacker. Leg het volièregaas in de bak op de grond, met de lengte van links naar rechts. Zet het links en rechts 10 cm omhoog en achter ongeveer 7 cm, en niet het vast tegen de binnenkant van de onderste latten en de palen. Zo dekt het ook de kier van 25 mm onder de latten af. Aan de voorkant blijft het plat liggen, onder het luik door. Houd je vingers weg van de neus van de tacker. Het gaas houdt muizen en ratten tegen die van onder graven.

16. Gebruiken. Gooi het groenafval via de klep erin. Draai na een half jaar tot een jaar aan de buitenkant de vier vleugelmoeren los en haal het luik eruit. Schep de rijpe compost er onderuit en zet het luik terug.

• De bak is gemaakt voor douglas van 22 x 95 mm en hoekpalen van 44 x 44 mm. Een andere maat verandert de lengte van de zijlatten en de klampen.
• Buitenmaat 970 x 970 mm en 892 mm hoog met de klep erop. Binnen is de bak ongeveer 926 x 926 mm en 845 mm hoog boven de onderste lat. Er gaat ongeveer 0,7 kubieke meter in.
• Tussen de latten zitten kieren van 30 mm. Daardoor komt er lucht bij de compost.
• De voor- en achterlatten lopen over de hele breedte van 970 mm. De zijlatten van 926 mm zitten ertussen.
• Het luik bestaat uit de onderste drie latten van de voorkant op twee klampen. Het zit met vier slotbouten en vleugelmoeren aan de voorste hoekpalen. De bouten zitten van binnen vast in de palen en de moeren zitten buiten, zodat je ze ook bij een volle bak bereikt. Het luik ligt buiten tegen de palen. De compost duwt het dus van de palen af, en de vier bouten vangen die kracht op.
• De onderste latten zitten 25 mm boven de onderkant van de palen. Zo staat alleen het vuren op de tegels, en het douglas raakt de natte grond niet.
• De klep heeft dezelfde kieren als de wanden. Regen komt er dus gedeeltelijk door, en dat is goed voor de compost. Worteldoek op de klep dekt alleen de kieren af tegen bladeren en vliegen. Het houdt geen regen tegen.
• De klep hangt aan drie opbouwscharnieren van 60 mm. De maat 60 x 46 mm komt van een verzinkt scharnier voor binnen bij een bouwmarkt. Deze bak staat buiten, dus we nemen aan dat een RVS scharnier van dezelfde maat past. Kies RVS, want verzinkt roest buiten binnen een paar jaar. Controleer bij de koop de bladmaat en de gatenafstand. De klep kan in het model tot 100 graden open. De ketting houdt hem daar vast. De rekenmotor heeft nagelopen dat de klep tot die hoek vrij draait.
• De hoekpalen zijn van vuren, omdat douglas van 44 x 44 mm zelden te koop is. Behandel ze goed, of koop geïmpregneerde palen van 45 x 45 mm. Die maat is bijna gelijk, maar niet precies. Leg de latten dan opnieuw gelijk met de buitenkant van de palen en meet de boorplaatsen voor de schroeven en slotbouten opnieuw af.