Compostbak met drie vakken

Inkooplijst

• 1 × Grenen groen geïmpregneerd balk 88 x 88 mm, 3000 mm lang
• 1 × Grenen groen geïmpregneerd balk 88 x 88 mm, 1800 mm lang
• 2 × Grenen groen geïmpregneerd balk 45 x 68 mm, 2400 mm lang
• 14 × Douglas plank 22 x 200 mm, 3000 mm lang

1. Kies een vlakke plek in de halfschaduw, op de kale grond. Dan kunnen wormen en ander bodemleven van onderen de compost in. Houd 2,8 x 1,0 m vrij voor de bak en ongeveer een meter ervoor om te scheppen. Haal het gras en de grote stenen weg en hark de grond vlak.

2. Zaag de staanders. Kort de palen van 88 x 88 mm af op 900 mm: drie uit de paal van 3000 mm en een uit de paal van 1800 mm. Kort de regels van 45 x 68 mm af op 900 mm, twee uit elke regel. Komt je zaag niet in een keer door 88 mm, draai de paal dan om en zaag van de andere kant af. Zet de nummers 1 tot en met 4 op de voorstaanders.

   Machine: afkortzaag

3. Zaag de sleuven in de voorstaanders. Een sleuf loopt over de hele lengte van de staander en is 15 mm diep. De achterkant van de sleuf ligt 47 mm achter de voorkant van de staander. Meet eerst een paar planken na: fijnbezaagd hout is niet overal even dik. Maak de sleuf 5 mm breder dan de dikste plank, dus meestal 27 tot 28 mm. Zet die extra breedte aan de voorkant. Bij een plank van 22 mm loopt de sleuf dan van 20 tot 47 mm achter de voorkant. Gezien vanaf de voorkant krijgt staander 1 een sleuf aan de rechterkant, staander 4 aan de linkerkant en staander 2 en 3 aan beide kanten. Zaag de sleuf met de tafelzaag in een paar gangen naast elkaar, met het blad op 15 mm hoogte. Een bovenfrees langs een geleider kan ook.

   Machine: tafelzaag

4. Zaag de planken van 22 x 200 mm. Zaag zestien schotplanken van 831 mm, vier achterplanken van 2720 mm en twaalf schuifplanken van 806 mm. Een plank van 200 mm breed past niet op elke afkortzaag. Gebruik een afkortzaag met trekfunctie, of de cirkelzaag langs een winkelhaak.

   Machine: afkortzaag

5. Behandel de zaagkanten en de sleuven van het geïmpregneerde hout opnieuw met een kwast. Daar komt het middel van de fabriek niet. Laat het drogen. Het douglas blijft onbehandeld.

6. Maak de vier schotten. Leg een voorstaander en een achterstaander op hun zijkant op een vlakke vloer, zo ver uit elkaar dat een schotplank van 831 mm erover past. De sleuven van de voorstaander wijzen opzij. De schotplanken komen bij alle vier de schotten aan de linkerkant van de staanders, gezien vanaf de voorkant. Het voorste eind van een plank ligt 47 mm achter de voorkant van de voorstaander, net achter de sleuf. Het achterste eind ligt gelijk met de achterkant van de achterstaander. De achterstaander ligt aan de kant van de planken gelijk met de voorstaander. Leg de onderste plank 10 mm boven de voet van de staanders. Leg tussen de planken een latje van 30 mm als afstandhouder. De bovenste plank komt dan gelijk met de bovenkant van de staanders, op 900 mm. Boor per plank vier gaatjes van 3 mm en draai er schroeven van 4 x 50 mm in. Ze zitten 20 en 180 mm van de bovenrand van de plank. Bij de voorstaander zitten ze 20 mm van het eind van de plank, bij de achterstaander 40 mm van het eind. Een schot weegt ongeveer 13 kg.

   Machine: accuboormachine

7. Zet de schotten rechtop op hun plek, met de planken aan de linkerkant. De voorstaanders staan 870 mm uit elkaar, gemeten van hart tot hart. Tussen twee voorstaanders is dan 782 mm ruimte. Zet de voorkanten van de voorstaanders op een lijn met een rechte lat of een touw. Zet de schotten tijdelijk vast met een paar schuine latten, zodat ze niet omvallen.

8. Schroef de achterwand vast. Leg de onderste achterplank tegen de achterkant van de vier achterstaanders, 10 mm boven de grond. Het linker eind ligt gelijk met de buitenkant van de schotplanken van schot 1. Het rechter eind ligt gelijk met de buitenkant van voorstaander 4. Boor per achterstaander twee gaatjes van 3 mm, midden op de staander en 50 en 150 mm van de bovenrand van de plank. Van het linker eind van de plank is dat 44,5, 914,5, 1784,5 en 2654,5 mm. Draai er schroeven van 4 x 50 mm in. Meet nu de diagonalen van elk vak aan de bovenkant. Zijn ze gelijk, dan staat het vak haaks. Schroef daarna de andere drie achterplanken vast, met een afstandhouder van 30 mm ertussen. Haal de tijdelijke latten weg.

   Machine: accuboormachine

9. Schuif de voorplanken erin. Elk vak krijgt vier schuifplanken van 806 mm. Laat ze van boven in de sleuven zakken. Aan elke kant steekt een plank 12 mm in de sleuf en houdt hij 3 mm ruimte. De onderste plank staat op de grond. De bovenste plank komt op 800 mm, 100 mm lager dan de zijwanden. Zo schep je makkelijker over de rand.

10. Gebruik de bak. Begin in het eerste vak met groen afval uit tuin en keuken, afgewisseld met wat bruin materiaal zoals blad of versnipperde takken. Houd de hoop vochtig als een uitgeknepen spons. Zet de hoop na een paar weken met de riek om naar het tweede vak. Trek daarvoor de voorplanken van het vak omhoog. Leg een jutezak, een oud stuk tapijt of een afdekkleed op de hoop tegen uitdrogen en tegen te veel regen.

• De bak is 2720 mm breed, 900 mm diep en 900 mm hoog. De schotten staan 870 mm hart op hart. Elk vak is tussen de schotplanken 848 mm breed en van de voorplanken tot de achterwand 831 mm diep. Tussen de voorstaanders is de opening 782 mm. Tot de bovenste voorplank op 800 mm bevat een vak ongeveer 0,56 kuub, tot de bovenkant van de wanden ongeveer 0,63 kuub.
• Het onderzoek beschrijft schotten van regelwerk met gaas en losse planken in geleiders van latten. Gaas staat in de catalogus nog niet vrij voor bouwplannen. Daarom zijn de schotten en de achterwand hier van planken met 30 mm ruimte ertussen. In plaats van geleiders van latten zitten de voorplanken in een sleuf in een paal van 88 x 88 mm.
• Dit plan heeft geen deksel. Met drie deksels aan scharnieren wordt de bak te zwaar om nog te verplaatsen. Leg een jutezak, een oud tapijt of een afdekkleed op de hoop. Wil je een deksel, maak dan per vak een los deksel van vier planken op twee latten, of neem roestvaste scharnieren.
• De planken zijn van onbehandeld douglas, zodat er geen middel uit het hout in de compost komt die later in de moestuin gaat. Douglas is van zichzelf matig duurzaam (klasse 3 tot 4) en niet gemaakt voor contact met de grond. In een vochtige compostbak worden de onderste planken het eerst zacht. Hoe lang het hout meegaat, is onzeker. Reken op een aantal jaren en vervang dan de onderste planken. Wil je dat de bak langer meegaat, neem dan hardhout van 22 x 200 mm uit de catalogus. Dat is duurzaamheidsklasse 1 tot 2 en kan tegen de grond, maar het is twee keer zo zwaar en moet altijd voorgeboord worden.
• De staanders zijn van groen geïmpregneerd grenen, omdat ze op de grond staan. Kies palen en regels met de klasse voor contact met de grond op het etiket. Het middel zit in het hout van de staanders en niet in de planken. De staanders raken de compost wel op een klein vlak. Wil je helemaal geen geïmpregneerd hout bij de compost, neem dan hardhout voor de staanders.
• Door de spleten van 30 mm valt wat fijne compost naar buiten en in het buurvak, vooral onderin. Wil je dat niet, neem dan spleten van 20 mm en maak de staanders 30 mm korter.
• De onderste schuifplank staat op de grond. Hij ligt los, dus je vervangt hem makkelijk als hij gaat rotten.
• In het 3D-model is de sleuf precies zo breed als de plank dik is. Zaag hem in het echt 5 mm breder dan de dikste plank, anders klemt de plank als het hout nat wordt. In de lengte heeft de plank in het model al 3 mm ruimte aan elke kant.
• Fijnbezaagd douglas wijkt een paar millimeter af van de maat op het etiket. Meet je planken voor je de sleuven zaagt.
• De schroeven zijn RVS, omdat verzinkte schroeven in vochtig douglas gaan roesten en zwarte vlekken geven.
• De bak staat los op de grond. Hij is laag en breed en valt niet om, dus hij hoeft niet aan een muur vast.
• De bak weegt samen ongeveer 98 kg. Het vaste deel van schotten en achterwand weegt ongeveer 76 kg, de twaalf losse schuifplanken elk ongeveer 2 kg. Je bouwt de bak op zijn plek in de tuin. Een los schot weegt ongeveer 13 kg.
• De afbeeldingen zijn gemaakt uit het 3D-model.